Bạn có tin không? Chỉ cần 10 ngày giao dịch để 18 quỹ ETF chủ động mới nhất của Trung Quốc chính thức lên sàn. Và tôi không nói đùa đâu. Ngày 17 tháng 6, cơ quan quản lý chứng khoán Trung Quốc lần đầu tiên phát tín hiệu ủng hộ sản phẩm này. Chưa đầy một tháng sau, 18 công ty quản lý quỹ top đầu đã nộp hồ sơ. Và giờ đây, họ sẵn sàng phát hành chỉ trong vòng 10 phiên. Tốc độ này, ngay cả một bot tín hiệu giao dịch của tôi cũng phải ngả mũ.
Tại sao lại nhanh đến vậy? Đây không phải là một sản phẩm bình thường. ETF chủ động là sự kết hợp giữa ETF thụ động (giao dịch trong ngày, minh bạch, phí thấp) và quỹ chủ động (người quản lý chọn cổ phiếu). Trung Quốc chưa từng có sản phẩm này trước đây – ít nhất là chưa ở quy mô toàn diện. Cái gọi là “ETF chủ động” trước đó thường chỉ là quỹ chỉ số có thêm một chút linh hoạt. Nhưng lần này, 18 sản phẩm đều mang đúng tinh thần “chủ động”: nhà quản lý được toàn quyền quyết định danh mục, không bó buộc vào một chỉ số nào. Và điều khiến tôi chú ý: tất cả đều áp dụng chiến lược “tỷ lệ xoay vòng thấp, đa dạng hóa cao”. Nói cách khác, họ không muốn đánh cược mạnh.
Hãy nhìn vào bức tranh kỹ thuật. 18 công ty quản lý quỹ – bao gồm những tên tuổi như E Fund, China Asset Management – mỗi bên đăng ký một quỹ. Tổng cộng 18 sản phẩm, dự kiến thu hút hàng chục tỷ nhân dân tệ trong đợt phát hành đầu tiên. Nhưng con số đó không quan trọng bằng cấu trúc. ETF chủ động có một điểm yếu chết người: tính thanh khoản. Không giống ETF chỉ số, nơi nhà tạo lập thị trường có thể dễ dàng định giá dựa trên rổ cổ phiếu rõ ràng, ETF chủ động thường giữ kín danh mục (hoặc công bố hàng quý). Nhà tạo lập thị trường phải chấp nhận rủi ro khi cung cấp báo giá. Để giảm thiểu điều này, các quỹ Trung Quốc chọn cách “đa dạng hóa cao” – tức nắm giữ rất nhiều cổ phiếu, mỗi cổ phiếu chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ. Điều này giúp nhà tạo lập thị trường dễ dàng hơn trong việc phòng ngừa rủi ro. Nhưng nó cũng làm loãng khả năng tạo ra lợi nhuận vượt trội.
Đây chính là góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ. Hầu hết mọi người sẽ nói: “Ồ, ETF chủ động là bước đột phá cho thị trường vốn”. Nhưng với tư cách một kỹ sư phần mềm đã từng audit hợp đồng thông minh và xây bot giao dịch, tôi thấy đây là một bài kiểm tra về tốc độ phê duyệt hơn là về công nghệ. Cơ quan quản lý Trung Quốc đã tạo ra một “sandbox” tinh gọn: từ tín hiệu chính sách đến phát hành chỉ trong vài tuần. Điều đó cho thấy họ sẵn sàng mở cửa cho những sản phẩm tài chính phức tạp, miễn là các công ty chứng minh được sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Còn về chiến lược “xoay vòng thấp” – tôi cá là 80% các quỹ này sẽ có hiệu suất tương tự nhau trong năm đầu tiên. Họ đều đầu tư vào cùng một nhóm cổ phiếu blue-chip, với tỷ trọng gần như nhau. Sự khác biệt sẽ đến từ khả năng quản lý rủi ro và chi phí giao dịch, chứ không phải từ tầm nhìn đầu tư.
Kinh nghiệm cá nhân của tôi trong vụ Aragon năm 2017 cho thấy: khi mọi người cùng chạy theo một narrative, lợi thế thuộc về người nhanh nhất. 18 quỹ này có lợi thế là đi đầu, nhưng họ sẽ sớm đối mặt với làn sóng sản phẩm tương tự. Câu hỏi thực sự không phải là “có nên mua ETF chủ động Trung Quốc?” mà là “liệu sự nhanh nhẹn của cơ quan quản lý có kéo dài đến các lĩnh vực khác, bao gồm cả crypto?”. Nếu họ có thể phê duyệt 18 ETF chủ động trong một tháng, thì một ETF Bitcoin giao ngay tại Trung Quốc đâu còn xa vời?
Hãy theo dõi những quỹ này trong 6 tháng tới. Nếu chúng tạo ra lợi nhuận vượt trội, đó sẽ là tín hiệu cho thấy thị trường Trung Quốc đã sẵn sàng cho những sản phẩm chủ động hơn. Nếu không, chúng ta sẽ thấy một mớ hỗn độn của các quỹ “cá mè một lứa”. Dù thế nào, tôi vẫn sẽ mở bot của mình để quét dòng tiền. Bởi vì trong thế giới tài chính, tốc độ luôn chiến thắng sự hoàn hảo.