Tôi đang ngồi trong một quán cà phê ở Bukit Bintang, Kuala Lumpur, nhìn dòng người hối hả qua lại. Điện thoại rung lên với một thông báo: 'FCA cảnh báo về tài trợ crypto trái phép cho các câu lạc bộ Premier League.' Tôi cười khẩy. Lại một câu chuyện nữa về sự chậm chạp của quy định so với sự sáng tạo của thị trường. Nhưng khi đọc kỹ, tôi nhận ra đó không chỉ là một cảnh báo – đó là một tín hiệu thị trường mà hầu hết mọi người đang bỏ qua giữa cơn sốt bull run này.
Năm 2017, tôi 19 tuổi, thực tập tại dự án Aragon. Tôi đã phát hiện ra lỗ hổng trong mô hình quản trị của họ – quyền biểu quyết có thể bị thao túng bởi đội ngũ phát triển. Tôi viết một bài phân tích dài 3.000 từ trên Medium. Bài viết lan truyền, và tôi được mời tham gia cuộc họp với đội ngũ Aragon. Đó là lần đầu tiên tôi hiểu rằng: quy định không phải là kẻ thù của phi tập trung, mà là tấm gương phản chiếu những khiếm khuyết của nó. FCA hôm nay cũng vậy. Họ không chống lại crypto; họ đang phơi bày những lỗ hổng trong mô hình kinh doanh dựa trên sự nhiệt tình thay vì sự bền vững.
Hãy cùng nhìn vào bối cảnh. FCA (Financial Conduct Authority) của Vương quốc Anh đã ban hành các quy tắc khuyến mãi tài chính nghiêm ngặt vào tháng 10 năm 2023. Bất kỳ công ty crypto nào muốn quảng cáo hoặc tài trợ cho các tổ chức thể thao ở Anh đều phải tuân thủ Mục 21 của Đạo luật Dịch vụ Tài chính và Thị trường 2000. Điều này có nghĩa là: tất cả nội dung tiếp thị phải được phê duyệt bởi một thực thể được ủy quyền, bao gồm cảnh báo rủi ro rõ ràng, và không được gây hiểu lầm. Cảnh báo gần đây nhất của FCA tập trung vào các hợp đồng tài trợ crypto với các câu lạc bộ Premier League – những thỏa thuận thường liên quan đến token fan (như Chiliz’s $CHZ) hoặc các token thanh toán khác. Bài báo tôi đọc không nêu rõ tên câu lạc bộ nào, nhưng tôi biết rằng Floki, Socios, và nhiều dự án khác đã chi hàng triệu USD cho những hợp đồng này.
Nhưng điều thú vị là: thị trường đang ở trong một bull run. Mọi người đang FOMO. Họ nhìn vào những bảng quảng cáo khổng lồ trên sân vận động và nghĩ rằng đó là dấu hiệu của sự chấp nhận chính thống. Họ quên mất rằng sự phấn khích của thị trường bull che giấu các lỗ hổng kỹ thuật và pháp lý. Tôi đã thấy điều này trong DeFi Summer 2020, khi mọi người đổ xô vào các giao thức không được kiểm toán. Tôi đã tổ chức các hội thảo 'DeFi for Dummies' để dạy mọi người cách đọc hợp đồng thông minh. Và bây giờ, tôi thấy một mô hình tương tự: các dự án crypto sử dụng tài trợ thể thao như một cách để 'mua' sự tín nhiệm, thay vì xây dựng giá trị thực.
Hãy đi sâu vào cốt lõi kỹ thuật. Những token fan này hoạt động như thế nào? Chúng thường là token ERC-20 hoặc BEP-20, được phát hành bởi một công ty tập trung (như Socios, sử dụng chuỗi Chiliz). Người hâm mộ mua token để bỏ phiếu cho các quyết định nhỏ của câu lạc bộ (ví dụ: màu áo sân khách). Nhưng, dựa trên kinh nghiệm kiểm toán của tôi, tỷ lệ cử tri bỏ phiếu trong các DAO này thường dưới 5%. Quyền biểu quyết bị tập trung vào tay những cá voi – những người nắm giữ token lớn, thường là các nhà đầu cơ. Điều này tạo ra một ảo tưởng về sự tham gia của cộng đồng. Và bây giờ, FCA đang hỏi: những token này có phải là 'khuyến mãi tài chính' không? Nếu có, chúng phải tuân thủ quy tắc. Nếu không, đó là bất hợp pháp.
Đây là nơi tôi tìm thấy một góc nhìn phản trực giác. Hầu hết mọi người nghĩ rằng cảnh báo của FCA là một tin xấu cho các dự án crypto. Tôi cho rằng đó là một cơ hội để thanh lọc thị trường. Hãy nhìn vào lịch sử: sau mỗi đợt siết chặt quy định, những dự án yếu kém biến mất, và những dự án thực sự có giá trị trở nên mạnh mẽ hơn. Năm 2022, khi thị trường gấu đến, tôi đã tổ chức các buổi 'Tâm sự blockchain' để giúp mọi người vượt qua nỗi sợ. Tôi thấy rằng những dự án có nền tảng vững chắc – minh bạch, có kiểm toán, tuân thủ – đã sống sót và thậm chí phát triển. Tương tự, cảnh báo của FCA sẽ buộc các câu lạc bộ Premier League phải xem xét kỹ lưỡng đối tác crypto của họ. Điều này có thể dẫn đến việc hủy bỏ các hợp đồng với những dự án không tuân thủ, nhưng nó cũng mở ra cánh cửa cho các dự án thực sự có trách nhiệm.
Nhưng có một điểm mù mà hầu hết các nhà phân tích bỏ qua: FCA không chỉ đang bảo vệ người tiêu dùng, họ đang bảo vệ sự toàn vẹn của thị trường thể thao. Crypto đã thâm nhập vào thể thao thông qua các token fan, nhưng mô hình này có một lỗ hổng cơ bản: nó tạo ra một lớp đầu cơ tài chính xung quanh một hoạt động văn hóa. Người hâm mộ mua token không phải vì họ muốn đầu tư, mà vì họ yêu câu lạc bộ. Nhưng khi token giảm giá trị 90% trong bear market, họ mất niềm tin. Điều này gây tổn hại cho thương hiệu của câu lạc bộ. FCA hiểu điều này. Họ không muốn thấy các câu lạc bộ biến thành công cụ bơm giá.
Vậy takeaway là gì? Tôi đã suy nghĩ về điều này khi ngắm nhìn đường chân trời Kuala Lumpur. Nếu bạn đang nắm giữ token của một dự án tài trợ cho Premier League, hãy tự hỏi: dự án đó có tuân thủ không? Nó có được kiểm toán? Nó có một mô hình quản trị thực sự phi tập trung, hay chỉ là một nhóm cá voi điều khiển? Trong bull run này, sự cẩn trọng là tài sản lớn nhất của bạn. Cảnh báo của FCA không phải là một sự kiện đơn lẻ. Nó là một phần của xu hướng toàn cầu: các cơ quan quản lý đang học cách phân biệt giữa đổi mới thực sự và cường điệu. Và những ai không thích nghi sẽ bị bỏ lại phía sau.
Khi tôi nhìn vào biểu tượng NFT profile pic của mình trên Twitter – một hình ảnh pixel của một người phụ nữ đội mũ bảo hiểm – tôi nhớ rằng tôi đã kiếm được nó từ việc viết mã, không phải từ việc mua. Đó là bài học tôi muốn chia sẻ: giá trị thực đến từ sự hiểu biết và đóng góp, không phải từ những màn trình diễn hào nhoáng. FCA đang buộc ngành công nghiệp này phải trưởng thành. Và tôi, với tư cách là một người xây dựng DAO, chào đón điều đó.
Câu hỏi dành cho bạn: Khi làn sóng quy định quét qua, dự án của bạn sẽ đứng vững như một tảng đá hay sẽ vỡ vụn như cát?