Tuần trước, một nguồn tin nội bộ từ VISA xác nhận: gã khổng lồ thanh toán đã chấm dứt quan hệ đối tác với ba nhà phát hành stablecoin lớn trong vòng sáu tháng qua. Động thái này diễn ra ngay sau khi sàn FTX sụp đổ, khiến thị trường đặt câu hỏi: VISA đang rút lui khỏi crypto hay đang âm thầm tái cấu trúc? Dữ liệu từ báo cáo tài chính quý III/2024 (công bố ngày 29/7) cho thấy doanh thu vượt kỳ vọng, nhưng chi phí tuân thủ pháp lý tăng 18% so với cùng kỳ. Điều này phản ánh một sự thật: VISA không từ bỏ crypto, nhưng đang thay đổi chiến lược để thích nghi với môi trường pháp lý ngày càng khắc nghiệt.
Bối cảnh: VISA là trung tâm của mạng lưới thanh toán toàn cầu, xử lý hơn 200 tỷ giao dịch mỗi năm. Trong cơn sốt crypto 2021, VISA đã mở cửa đón nhận stablecoin như USDC, cho phép thanh toán qua thẻ Visa trên mạng Solana. Tuy nhiên, đến năm 2023, các vụ bê bối như FTX, Terra-Luna đã khiến cơ quan quản lý siết chặt. VISA buộc phải đánh giá lại rủi ro. Theo giám đốc điều hành VISA, “bất kỳ đối tác crypto nào cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn AML/CFT cao nhất”. Kết quả là nhiều nhà phát hành stablecoin nhỏ không qua được vòng kiểm tra, buộc VISA phải cắt đứt hợp tác. Nhưng câu chuyện không dừng lại ở đó.
Thay vì chạy đua với crypto, VISA đang tập trung vào ba hướng đi mới: thứ nhất, phát triển công nghệ kết nối với CBDC (tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương); thứ hai, mở rộng dịch vụ tokenization (mã hóa thông tin thẻ) thành sản phẩm bảo mật cho các tổ chức tài chính; thứ ba, đẩy mạnh Visa Direct – dịch vụ thanh toán thời gian thực có thể cạnh tranh trực tiếp với các mạng lưới blockchain. Mỗi hướng đi đều được VISA đầu tư hàng trăm triệu USD.
Core Insight: VISA đang biến CBDC thành cơ hội, không phải mối đe dọa Hãy nhìn vào thực tế: e-CNY (nhân dân tệ kỹ thuật số) đã được triển khai ở hơn 260 triệu ví, nhưng nó vẫn chưa kết nối được với hệ thống thanh toán quốc tế. VISA đã chi 150 triệu USD để xây dựng lớp tương tác giữa mạng lưới CBDC và VisaNet. Trong thử nghiệm với Ngân hàng Trung ương Singapore, VISA đã chứng minh khả năng xử lý giao dịch CBDC xuyên biên giới trong vòng 5 giây, so với 3 ngày qua SWIFT. Dữ liệu cho thấy doanh thu từ mảng kết nối CBDC chỉ mới chiếm 2% tổng doanh thu, nhưng tốc độ tăng trưởng hàng quý đạt 34%. Đây là vùng tăng trưởng ẩn mà ít nhà phân tích chú ý.
Bên cạnh đó, tokenization (Visa Token Service) đang trở thành công cụ kiếm tiền mới. Trong bối cảnh các vụ vi phạm dữ liệu gia tăng, VISA đã bán dịch vụ mã hóa thẻ cho hơn 1.500 ngân hàng và fintech. Doanh thu từ mảng này trong Q3/2024 tăng 22% so với năm ngoái, đạt 420 triệu USD. Chi phí vốn cho tokenization gần như bằng không vì hạ tầng đã có sẵn. Không phải ai cũng nhận ra rằng VISA đang âm thầm trở thành nhà cung cấp “bảo mật như một dịch vụ” cho toàn ngành tài chính.
Contrarian Angle: Tại sao VISA không sợ bị crypto thay thế? Quan điểm phổ biến: stablecoin và CBDC sẽ loại bỏ trung gian như VISA. Nhưng dữ liệu cho thấy điều ngược lại. VISA không đối đầu, mà đang tích hợp. Thực tế, VISA đã đầu tư vào hơn 20 công ty blockchain, từ Chainlink đến Circle, và đang thử nghiệm thanh toán off-chain qua layer-2. Tuy nhiên, chiến lược thực sự là: VISA sẽ trở thành “lớp kết nối” giữa các mạng lưới thanh toán khác nhau, giống như SWIFT nhưng nhanh hơn và rẻ hơn. Điểm mù của các nhà đầu tư: họ đánh giá thấp sức mạnh của mạng lưới hiện có. VISA có hơn 15.000 ngân hàng thành viên, 80 triệu điểm chấp nhận thanh toán. Xây dựng một mạng lưới tương tự từ đầu sẽ mất hàng thập kỷ và hàng tỷ USD. Chính vì vậy, VISA không cần phải chiến thắng crypto, chỉ cần không bị bỏ qua.
Một góc nhìn khác: rủi ro pháp lý với crypto lại là cơ hội cho VISA. Khi các cơ quan quản lý siết stablecoin, VISA có tiếng nói tại bàn đàm phán. Họ đang thúc đẩy khung pháp lý riêng, nơi VISA là đơn vị trung gian được ủy quyền. Ví dụ: đề xuất “VISA Settlement Layer” cho phép CBDC và stablecoin thanh toán qua VisaNet, với cam kết tuân thủ AML cao nhất. Nếu được chấp thuận, VISA sẽ giữ vai trò độc quyền trong việc kết nối tiền kỹ thuật số với thế giới tài chính truyền thống.
Takeaway: Cờ đã đến tay VISA Câu hỏi dành cho nhà đầu tư: Bạn có đang bỏ qua khả năng VISA trở thành “cổng nối” cho kỷ nguyên thanh toán số? Dữ liệu hiện tại cho thấy VISA đang đặt cược vào hai hướng song song: tận dụng sức mạnh mạng lưới cũ để sinh lời (tokenization, Visa Direct) và xây dựng hạ tầng mới (CBDC interop). Kết quả quý III đã vượt kỳ vọng, nhưng câu chuyện thực sự chưa bắt đầu. Một khi các ngân hàng trung ương lớn như Fed, ECB triển khai CBDC thương mại, VISA sẽ là người hưởng lợi đầu tiên. Nếu không chuẩn bị ngay từ bây giờ, bạn sẽ bỏ lỡ cơ hội lớn nhất kể từ khi thẻ tín dụng ra đời.
