Tôi vừa đọc một bài phân tích đầu tư gây sốt trong giới blockchain – nơi Jordi Visser, chiến lược gia vĩ mô kỳ cựu từng làm việc cho Point72, dự báo một nửa công ty trong S&P 500 sẽ “mất giá trị đầu tư” trong 5-10 năm tới vì AI, đồng thời khuyên nhà đầu tư dồn 10-20% danh mục vào tài sản số và các cổ phiếu AI tiên phong. Ông ta viết: “Samsung có 217 tỷ USD lợi nhuận? Sai. Đó là 2.170 tỷ? Cũng sai. Thực tế lợi nhuận của Samsung năm 2024 chỉ khoảng 30-40 tỷ USD.” Một con số lệch gần 50 lần so với thực tế – đó là “tín hiệu đầu tiên” cho thấy bức tranh của Visser đang bị bóp méo nghiêm trọng.
Bối cảnh: Jordi Visser là một gương mặt quen thuộc trong giới phân tích vĩ mô Wall Street, nhưng bài viết mới nhất của ông lại xuất hiện trên một kênh tin tức blockchain/Web3 – nơi mà sự cực đoan thường được đóng gói dưới lớp vỏ “tầm nhìn đi trước thời đại”. Luận điểm cốt lõi của ông: AI sẽ tạo ra nhu cầu sức mạnh tính toán gấp 20-30 lần hiện tại nhờ sự bùng nổ của các tác nhân AI tiêu dùng, xe tự lái hoàn toàn và robot hình người. Từ đó, ông cho rằng các “con hào” kinh doanh truyền thống (chi phí, thương hiệu) sẽ sụp đổ chỉ sau một đêm, và cách duy nhất để tồn tại là đầu tư vào những cổ phiếu hưởng lợi từ hạ tầng AI như Nvidia, Marvell, Caterpillar, Modine, cùng với “tài sản số” (đọc là crypto). Nghe có vẻ logic, nhưng với tư cách một Macro Watcher đã theo dõi thị trường 25 năm, tôi nhận ra đây là một câu chuyện đẹp nhưng đầy lỗ hổng. Hãy cùng tôi mổ xẻ từng lớp.
Core: Phân tích kỹ thuật - dữ liệu - đầu tư
Trước hết, về mặt kỹ thuật, Visser khẳng định “sức mạnh tính toán cần thiết cho AI tiêu dùng sẽ gấp 20-30 lần mức hiện tại”. Ông không đưa ra bất kỳ mô hình tham chiếu nào về thông lượng suy luận, độ dài ngữ cảnh hay số lượng người dùng đồng thời. Trong lĩnh vực AI, việc dự báo nhu cầu tính toán mà không phân biệt training và inference là một sai lầm cơ bản. Training có thể bão hòa khi mô hình đạt đến giới hạn Scaling Law, còn inference mới là động lực dài hạn. Nhưng ngay cả inference cũng bị giới hạn bởi chi phí năng lượng và băng thông. Năm 2017, khi tôi đầu tư 15 ETH vào OmiseGO và bán ra với lợi nhuận 2,5 ETH, tôi đã học được rằng một câu chuyện công nghệ hấp dẫn chưa chắc đã đi kèm với nhu cầu thực tế. Ở đây, Visser đang kể câu chuyện “AI sẽ thay đổi thế giới” mà quên mất rằng các tác nhân AI tiêu dùng vẫn đang ở giai đoạn thí điểm – không có sản phẩm nào đạt đến độ chín muồi để kích hoạt cú bùng nổ đó trong 1-2 năm tới.
Thứ hai, về mặt thương mại, ông nhầm lẫn giữa “người bán xẻng” và “người đào vàng”. Nvidia bán GPU, doanh thu tăng là đương nhiên khi bất kỳ ai cũng mua chip. Nhưng Salesforce và Adobe – mà Visser cho là sẽ “mất hào” ngay lập tức – lại sở hữu các lớp hào khác như chi phí chuyển đổi dữ liệu doanh nghiệp, hợp đồng dài hạn, và quy trình làm việc gắn liền với hệ thống hiện tại. AI có thể tạo ra đối thủ cạnh tranh, nhưng “sụp đổ chỉ sau một đêm” là một kịch bản cực đoan mà lịch sử chưa từng chứng kiến. Ngay cả Internet – một công nghệ đột phá hơn AI hiện tại – cũng mất 10-20 năm để tái cấu trúc các ngành công nghiệp. Visser đang đánh đồng tốc độ thay đổi của công nghệ với tốc độ thay đổi của tổ chức – một sai lầm kinh điển của giới phân tích vĩ mô khi họ không hiểu sâu về vận hành doanh nghiệp. Tôi nhớ năm 2020, khi tôi tham gia pool thanh khoản Uniswap v2 và mất 30% giá trị sau Black Thursday, tôi nhận ra rằng thanh khoản toàn cầu mới là yếu tố quyết định, chứ không phải công nghệ. Tương tự, câu chuyện của Visser bỏ qua yếu tố vĩ mô quan trọng nhất: lãi suất thực. Nếu Fed thắt chặt, nhu cầu đầu tư vào AI có thể lao dốc, phá vỡ toàn bộ kịch bản của ông.
Thứ ba, về cạnh tranh trong ngành AI, bài viết của Visser tập trung gần như toàn bộ vào Nvidia và Marvell, bỏ qua cuộc chiến ở tầng mô hình (OpenAI, Google, Meta, Anthropic) và tầng ứng dụng (Microsoft, ByteDance). Nếu các mô hình mã nguồn mở như Llama 3.1 ngày càng mạnh, giá trị của chip đắt đỏ có thể giảm đi khi các giải pháp tinh chỉnh và lượng tử hóa cho phép chạy trên phần cứng rẻ hơn. Hãy nhìn vào thị trường crypto: năm 2021, ai cũng nói Ethereum sẽ “ăn tất cả” nhờ Layer 2, nhưng rồi các giải pháp Layer 2 tập trung sequencer đã phơi bày điểm yếu và bị cộng đồng chỉ trích. Tương tự, Visser đang đặt cược toàn bộ vào một viễn cảnh chip không bị thay thế – nhưng kỹ thuật thì luôn có đột phá bất ngờ.
Thứ tư, về đạo đức và an toàn – một mảng hoàn toàn vắng bóng trong bài phân tích của Visser. Ông không đề cập đến rủi ro AI gây ra thiên vị, xâm phạm quyền riêng tư, hay khả năng gây ra thảm họa thông tin. Điều này đặc biệt nguy hiểm khi ông kêu gọi đầu tư vào tài sản số, nơi mà những “con hào” thực sự – như lòng tin và quy định – có thể sụp đổ nếu một sự cố AI lớn xảy ra. Năm 2022, khi FTX sụp đổ, tôi đã xây dựng mô hình On-Chain Liquidity Heatmap để phát hiện sớm dòng tiền chảy khỏi sàn. Bài học xương máu: bất kỳ câu chuyện tăng trưởng nào cũng có thể bị chấm dứt bởi một sự kiện rủi ro hệ thống. Visser đang bán cho bạn một giấc mơ không có rủi ro.
Cuối cùng, về đầu tư và định giá, dữ liệu của Visser có vấn đề. Ông viết “lợi nhuận Samsung 217 tỷ USD” – con số thực tế là 30-40 tỷ cho năm 2024, sai lệch gần 500%. Sai sót này không thể chấp nhận đối với một nhà phân tích vĩ mô kỳ cựu. Ngoài ra, ông cho rằng Nvidia đang ở “đáy 10 năm” về mặt định giá; nhưng nếu nhìn vào P/E forward 40-50 lần, rõ ràng đây là mức cao so với lịch sử. Định giá thấp chỉ đúng nếu so sánh với tăng trưởng kỳ vọng – một điều mà không ai dám chắc. Việc khuyên nhà đầu tư cá nhân dành 10-20% danh mục cho tài sản số và cổ phiếu AI là vô cùng liều lĩnh, tương tự như lời khuyên “tất cả vào ICO” năm 2017. Tôi đã chứng kiến quá nhiều người mất trắng khi những câu chuyện đẹp như vậy tan vỡ.
Contrarian: Góc nhìn phản trực giác
Vậy, điều gì đang thực sự xảy ra? Tôi cho rằng bài viết của Visser chính là dấu hiệu của đỉnh chu kỳ trong câu chuyện AI. Khi một nhà phân tích vĩ mô chuyên về crypto bắt đầu kêu gọi “tất cả vào AI và blockchain”, đó thường là lúc thị trường đã quá nóng. Năm 2021, tôi đã viết bài “NFT là kênh đầu tư hay thanh khoản dư thừa?” cảnh báo cộng đồng rằng vốn hóa NFT phụ thuộc hoàn toàn vào dòng tiền từ liquidity mining. Tôi bị chỉ trích, nhưng 6 tháng sau thị trường sụp đổ. Hôm nay, tôi thấy một kịch bản tương tự: AI đang được thổi phồng lên mức không tưởng, và những lời khuyên mua đuổi như “Nvidia sẽ lên 10.000 USD” chỉ mang lại lợi nhuận cho người đã mua từ sớm. Ngược lại, nếu bạn mua vào lúc này, bạn đang mua câu chuyện, không phải giá trị.
Một nghịch lý thú vị: Visser nói rằng hào kinh doanh sẽ sụp đổ, nhưng chính những công ty hưởng lợi từ AI cũng có hào mỏng. Nvidia phụ thuộc vào một vài khách hàng lớn (Meta, Microsoft, Google) và dễ bị thay thế nếu họ tự phát triển chip. Marvell và Modine cũng vậy. Trong khi đó, các công ty bị coi là “lỗi thời” như Walmart, Johnson & Johnson, AT&T lại có hào dày hơn nhờ quy mô, cơ sở hạ tầng và mối quan hệ khách hàng. AI sẽ buộc họ thay đổi, nhưng sẽ không giết chết họ trong một sớm một chiều. Nếu bạn là nhà đầu tư dài hạn, sự hoảng loạn của Visser có thể là cơ hội để mua vào các cổ phiếu giá trị đang bị bỏ quên, thay vì chạy theo cổ phiếu tăng trưởng nóng.
Takeaway: Định vị cho chu kỳ
Chúng ta đang sống trong một chu kỳ mà AI là chủ đề chính, nhưng lịch sử dạy chúng ta rằng không có công nghệ nào phát triển theo đường thẳng. Các chỉ báo vĩ mô như lãi suất thực, dòng vốn toàn cầu và tâm lý nhà đầu tư sẽ quyết định thời điểm đảo chiều. Với tư cách một Macro Watcher, tôi khuyên bạn: không mua vào câu chuyện, mua vào dữ liệu. Hãy theo dõi tỷ lệ chấp nhận thực tế của AI Agent (bao nhiêu người trả tiền cho Copilot?), tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu (có đủ điện không?), và quan trọng nhất, dòng chảy stablecoin trên chuỗi – đó là thước đo thanh khoản thực sự của thị trường crypto. Nếu Visser đúng, thì đó sẽ là một cơ hội lớn, nhưng đừng để sự hào nhoáng của những con số sai lầm đánh lừa bạn. Hãy giữ một phần danh mục dưới dạng USDC, sẵn sàng cho cú sốc. Bởi vì, như tôi đã nói với chính mình sau mỗi chu kỳ: khi câu chuyện quá đẹp, hãy nghi ngờ nó.